Κύριε Στούπα,

Παρακαλώ ζητώ την γνώμη σας. Προς ποιές αγορές (με μακροχρόνια σταθερή απόδοση αλλά και με χώρο για υψηλά ρίσκα που ανταμείβουν) θα παροτρύνατε ένα νέο να έχει στο στόχαστρο ώστε να του δοθούν ευκαιρίες να πλουτίσει, στην Ελλάδα της κρίσης του σήμερα. Θα ήθελα να δω από εσάς ένα άρθρο-μελέτη πάνω σε αυτό. Που θα παροτρύνατε το παιδί σας να επενδύσει τις δεξιότητες και τον χρόνο του;

Με τεράστια εκτίμηση,

Νίκος

Απάντηση: Ο γέρο Αντρέ Κοστολάνι έλεγε πως αν κάποιος έχει τρεις γιους τότε πρέπει να βοηθήσει τον πρώτο να γίνει ζωγράφος και τον δεύτερο μουσικός, γιατί η τριβή με τις καλές τέχνες είναι από τα πράγματα που αξίζουν και είναι τιμή για τις οικογένειες που βγάζουν καλλιτέχνες. Τον τρίτο όμως έλεγε θα τον ωθούσε να γίνει κερδοσκόπος για να μπορεί να ζει τους άλλους δύο.

Δεν υπάρχουν γενικές συμβουλές επιτυχίας και ευτυχίας που να ταιριάζουν σε όλους. Σε γενικές γραμμές ασπάζομαι την άποψη πως οι άνθρωποι πρέπει να ξεκινούν την απάντηση στο ερώτημα τι θέλουν να κάνουν στη ζωή τους, με γνώμονα αυτό που τους ευχαριστεί και τους κάνει ευτυχισμένους και μετά να δώσουν και απάντηση τι σημαίνει και από την άποψη των οικονομικών αποδοχών αυτό.

Υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν πως η κατοχή πολλών χρημάτων δίνει απάντηση σε όλα τα προβλήματα και ερώτημα της ζωής. Σύμφωνα με τον δικό μου αξιακό κόσμο αυτό είναι λάθος και κατά συνέπεια είναι φυσικό να έχω γνωρίσει πολλούς πάμφτωχους ανθρώπους με πολλά λεφτά. Είναι θέμα «οπτικής» γωνίας όμως.

Κατά συνέπεια ο επαγγελματικός προσανατολισμός για τον καθένα είναι διαφορετικός.

Σε σχέση με το που πάει ο κόσμος γενικότερα, η εμπειρία του παρελθόντος έχει δείξει πως το πιο πιθανό σενάριο για το μέλλον είναι κάποιο που σήμερα μοιάζει απίθανο. Ας το έχουμε αυτό στο μυαλό μας πριν προσπαθήσουμε να περιγράψουμε τις προβολές των κυρίαρχων τάσεων του σήμερα.

Οι κυρίαρχες τάσεις λοιπόν δείχνουν πως η αύξηση του πληθυσμού σε συνδυασμό με τη μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων και την έλλειψη νερού, θα εκτινάξει στο μέλλον την αξία των αγροτικών προϊόντων και της γεωργικής γης, που σήμερα συγκριτικά είναι πάμφθηνα.

Από την άλλη, η τεχνολογία εξελίσσεται και αλλάζει τα δεδομένα. Ο Μάλθους είχε προβλέψει τις συνέπειες του υπερπληθυσμού εδώ και δυο αιώνες, αλλά συνεχώς οι εξελίξεις τον διαψεύδουν. Αυτό δεν σημαίνει πως κάποια στιγμή δεν μπορούν και να τον επιβεβαιώσουν.

Άλλη μια παραδοχή είναι πως το βιοτικό επίπεδο στη Δύση είναι πολύ υψηλότερο απ’ όσο αντέχει ο πλανήτης να συντηρήσει, αν το αποκτήσουν και οι λαοί των αναπτυσσόμενων οικονομιών. Αν δηλαδή επιβεβαιωθεί η εκτίμηση πως σε 10-20 χρόνια η μεσαία τάξη του πλανήτη φτάσει τα 3 δισ. ανθρώπους.

Αυτό σημαίνει πως το βιοτικό επίπεδο στη Δύση τα επόμενα χρόνια θα μειωθεί και των αναπτυσσόμενων θα αυξηθεί. Αυτό έχει ξεκινήσει ήδη.

Η κρίση χρέους είναι η κορυφή του παγόβουνου των «τεκτονικών» αλλαγών που συμβαίνουν. Η ελληνική κρίση χρέους είναι η «μύτη» της κορυφής του παγόβουνου. Η κρίση χρέους θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί πολύ πιο εύκολα από τη κρίση ανεπάρκειας των πρώτων υλών.

Η Ελλάδα χρωστά πολλά όπως και η υπόλοιπη Δύση και βιώνει, σε ακραίες συνθήκες το παρασιτικό μοντέλο που δημιούργησε η μετανάστευση θέσεων εργασίας από τις ανεπτυγμένες στις αναπτυσσόμενες οικονομίες τις τελευταίες δεκαετίες. Η Ελλάδα δεν έχει άλλα πλεονεκτήματα των ανεπτυγμένων πέραν του σκληρού νομίσματος που της εξασφαλίζει εύκολη χρηματοδότηση, αλλά ούτε τα πλεονεκτήματα των αναπτυσσόμενων που είναι τα φθηνά εργατικά χέρια και τα αυταρχικά καθεστώτα που επιβάλλουν εργασιακή πειθαρχία.

Είναι μια «μετέωρη» χώρα

Η Ελλάδα είναι στην άκρη της Δύσης και επιπλέον η απουσία προετοιμασίας, οργάνωσης και κουλτούρας πειθαρχίας στις κοινές αποφάσεις την κάνει να βιώνει με τραγικότερο τρόπο κρίσεις που οι άλλες δυτικές κοινωνίες τις βιώνουν ομαλότερα.

Το ελληνικό πρόβλημα ίσως να οφείλεται στην απουσία μιας λογικής προσέγγισης του χρόνου, όπως λέει ο κ. Ράμφος. Ζούμε για το σήμερα με τις ψευδαισθήσεις του χθες χωρίς να προσπαθούμε να ελέγξουμε το αύριο. Όταν το αύριο έρχεται όπως δεν το περιμένουμε αντί να ανατρέξουμε στις δικές μας ευθύνες ψάχνουμε για συνωμοσίες ξένων. Αυτό είναι η συνταγή της σίγουρης καταστροφής.

Οι βόρειοι βρίσκονται στο άλλο άκρο, φροντίζουν περισσότερο το μέλλον από το σήμερα. Οι νότιοι βλέπουν τη ζωή σαν «φάρσα», ενώ οι βόρειοι σαν μαθηματική συνάρτηση για την οποία θα βαθμολογηθούν. Δεν είναι τυχαίο που φιλόσοφοι σαν τον Σοπενχάουερ και το Νίτσε γεννήθηκαν εκεί που γεννήθηκαν και είπαν όσα είπαν, όπως τα είπαν. Μια ικανοποιητική λύση θα ήταν κάπου στη μέση. Αλλά τώρα και εμείς και οι βόρειοι βρισκόμαστε σε παροξυσμό και αυτό ενέχει τον κίνδυνο ο αδύναμος κρίκος της υπόθεσης να υποστεί ανεπανόρθωτες «βλάβες».

Θέλω να πω λοιπόν, πως όταν οι άνθρωποι κάνουν προβλέψεις οι Θεοί ξεκαρδίζονται.

Με ρωτάτε επίσης τι θα συμβούλευα τους άλλους. Δεν ξέρω. Όπως είπα κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός.

Τον εαυτό μου πάντως, αν είχα την ευκαιρία να πάρω τα πράγματα από την αρχή, ξέρω τι θα το συμβούλευα: Έχε φίλους, δούλευε πολύ, κάνε αυτό που σου αρέσει και μην αφήνεις για αύριο κάτι που μπορείς να το κάνεις σήμερα. Η ζωή είναι πολύ πολύπλοκη για να σχεδιάζουμε στα 20 τι θα κάνουμε στα 30 μας χρόνια.

Όταν είχα πάει στο εξωτερικό για σπουδές, ήμουν αναγκασμένος να δουλεύω και να περνάω με λίγα έξοδα. Δούλευα σε μια εφημερίδα σαν σκιτσογράφος και έμενα σε ένα κοινόβιο αριστερών ακτιβιστών. Αμφότερα με βοήθησαν να καταλάβω περισσότερα για τον κόσμο απ’ ό,τι οι σπουδές καθ’ αυτές. Η επαφή με το χώρο της εφημερίδας με προσανατόλισε στον Τύπο και η επαφή με τον κόσμο ενός κοινοβίου, όπου το ιδιωτικό με το δημόσιο επανεξετάζονταν θεωρητικά και πρακτικά, με βοήθησε να κατανοήσω τις φενάκες αλλά και την ευγένεια πολλών μεγάλων ιδεών. Όταν ασχολήθηκα με τις αγορές, μου πήρε μερικά χρόνια να καταλάβω πως το ιδιωτικό κέρδος συνδυάζεται απόλυτα με τις δημόσιες αυταπάτες και το αντίστροφο.

Με λίγα λόγια κατέληξα πως πηγή των εξελίξεων είναι η ανθρώπινη συμπεριφορά με τις μεγάλες και τις πολλές μικρές στιγμές της. Κατάλαβα επίσης πως η ανθρώπινη συμπεριφορά συνήθως είναι παράλογη και πως το τυχαίο παίζει σημαντικό ρόλο και στις επιτυχίες και τις αποτυχίες.

Αν για κάτι έχω μετανιώσει και θα με συμβούλευα να μην το επαναλάβω, είναι πως δεν έκανα τα πάντα για να πραγματοποιήσω και το γύρο της Βορείου και το γύρο της Νοτίου Αμερικής, έστω και με ένα Μίνι Κούπερ με τρύπιο ψυγείο ή με σαραβαλιασμένο σκαραβαίο. Μετάνιωσα επίσης που κάποτε απέρριψα μια πρόταση, να συμμετάσχω με μια ομάδα στο γύρο του κόσμου με ένα ιστιοφόρο ενώ είχε εξασφαλιστεί η χορηγία μιας πολυεθνικής.

Αυτές είναι οι ευκαιρίες που νομίζω πως δεν πρέπει να χάσει κάποιος που θέλει να «πλουτίσει» τις επόμενες δεκαετίες. Αν αυτά μπορέσει να τα συνδυάσει με κάποιες καλές σπουδές τόσο το καλύτερο. Ο τομέας των σπουδών είναι θέμα γούστου, έτσι και αλλιώς το πιθανότερο είναι να ασχοληθεί με κάτι διαφορετικό. Η ουσία των σπουδών συνήθως έγκειται στην άσκηση στο τρόπο που δουλεύουμε και όχι στο καθ΄ αυτό αντικείμενό τους.

Οι επενδύσεις...

Τέλος επειδή ρωτάτε και για ευκαιρίες υλικού πλουτισμού. Η άποψή μου είναι σταθερή και εδράζεται στους βασικούς κανόνες της ανθρώπινης συμπεριφοράς.

Οι καλύτερες ευκαιρίες για το μέλλον βρίσκονται σε αυτά που σήμερα η αδιαφορία και ο φόβος του κοινού έχουν καταστήσει παντελώς ευτελή.

Στην Ελλάδα οι μετοχές είναι ένα από αυτά. Στην ίδια κατηγορία ανήκει όπως είπαμε και η γεωργική γη. Υπάρχουν κτήματα με ελιές που πωλούνται προς 500-1.000 ευρώ το στρέμμα ακόμη στην Ελλάδα.

Επειδή διανύουμε μια μεταβατική φάση με αναταράξεις πιστεύω πως ο χρυσός έχει ακόμη άλλον ένα γύρο ανόδου.

Κώστας Στούπας
+1 επιπλέον

ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ
ΠΑΤΗΣΤΕ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ
 
Top