του ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ Κ. ΓΙΑΛΛΟΥΡΙΔΗ, 

Στην πλημμυρίδα των κατακλυσμιαίων εξελίξεων που λαμβάνουν καθημερινά χώρα στο παγκοσμιοποιημένο διεθνές περιβάλλον του μεγάλου «γήινου χωριού», εμφανίζονται ενίοτε και οι έννοιες «Αριστερά» και «Δεξιά» ως προμετωπίδα προσδιορισμού της διαφορετικότητας κοινωνικών κινημάτων και πολιτικών δυνάμεων που διεκδικούν να καταλάβουν ή να επηρεάσουν την πολιτική εξουσία χωρών, εθνικών ή και διεθνών θεσμών.


Είναι ενδιαφέρον να προσδιορίσουμε σήμερα το νέο περιεχόμενο των εννοιών που διαίρεσαν, κατά κύριο λόγο συγκρουσιακά, τον κόσμο τους δύο προηγούμενους αιώνες και που από την πτώση του Σοβιετικού Ιμπέριουμ, που επήλθε τυπικά με την υποστολή της σοβιετικής σημαίας την 31η Δεκεμβρίου του 1991, κατά την άποψη της μεγάλης πλειοψηφίας των αναλυτών, έλαβε τουλάχιστον προσωρινά τέλος η σοσιαλιστική – κομμουνιστική προοπτική της ανθρωπότητας, και να καθορίσουμε τη νέα διάσταση που παίρνει η διαιρετική τομή «Αριστερά – Δεξιά» στην ανατολή του 21ου αιώνα.

Ο μεγάλος Αμερικανός κοινωνιολόγος και πολιτικός αναλυτής Ντάνιελ Μπελ, επεσήμανε ήδη από τη δεκαετία του ’70 πως η διαιρετική τομή «Αριστεράς – Δεξιάς» έπαψε να υφίσταται για δύο λόγους: Πρώτον, η Σοβιετική Ενωση μετετράπη τότε σε ένα είδος κρατικού καπιταλισμού, το δε σύστημά της εισήλθε σε μια φάση στασιμότητας που προσδιόρισε το τέλος της σοσιαλιστικής προοπτικής, ακυρώνοντας το στόχο της παγκόσμιας προλεταριακής επανάστασης , δηλαδή της κομμουνιστικής εσχατολογίας, και, δεύτερον, τα δημοκρατικά πολιτικά συστήματα της Δύσης εφάρμοζαν, ανεξαρτήτως τού ποιος ήταν στην εξουσία, συντηρητικοί ή σοσιαλδημοκράτες, πολιτικές κοινωνικού κράτους ως ένα απαράβατο κανόνα του κοινωνικού συμβολαίου και της δημοκρατικής νομιμοποίησης των καθεστώτων, πράγμα που συνέβαινε μέχρι και πρόσφατα (Σουηδία, Γερμανία, Ιταλία, Γαλλία κ.λπ.).

Πριν από τον Ντάνιελ Μπελ, ο Τάλκοτ Πάρσονς ήδη από τη δεκαετία του ’60 προσδιόρισε προφητικά το τέλος της Σοβιετικής Ενωσης, ενώ ο Σάμιουελ Χάντιγκτον αργότερα, μετά την πτώση του σοβιετικού συστήματος, επιβεβαίωσε κατά τρόπο συστηματικά και αναλυτικά επιστημονικό το τέλος της σύγκρουσης Σοσιαλισμού – Φιλελευθερισμού, με την ολοκληρωτική κατίσχυση του τελευταίου.

Είναι γνωστό πως η περίφημη αυτή διαιρετική τομή καθιερώθηκε την εποχή της Γαλλικής Επανάστασης, σχεδόν τυχαία, μέσα από τις θέσεις που κατείχαν στις πτέρυγες της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης από την οπτική γωνία της θέσης του προεδρεύοντος, όπου οι αντιμοναρχικοί που διεκδικούσαν δημοκρατία και λαϊκή κυριαρχία κάθονταν στα αριστερά έδρανα, ενώ οι βασιλικοί, υπερασπιστές του θρόνου, στα δεξιά έδρανα της Εθνοσυνέλευσης.

Φυσικά, η Αριστερά πλέον στη διάρκεια του 19ου αιώνα, πρωτίστως όμως τον 20ό αιώνα, εισήγαγε την ανθρωπότητα σε μια συναρπαστική συγκρουσιακή περιπέτεια, διεκδικήσεων, κοινωνικών και εθνικών αιτημάτων απελευθέρωσης από την εκμετάλλευση, την ιμπεριαλιστική κατοχή, επιδιώκοντας την ισότητα, τη δικαιοσύνη και την ελευθερία.

Οι δύο αιώνες που πέρασαν ήταν περίοδοι επαναστάσεων και απελευθερωτικών πολέμων, όπου προεξήρχε η Αριστερά ως κίνημα, ενίοτε με κρατική υπόσταση, και που αναμφίβολα συνέβαλαν στην πρόοδο και την κατοχύρωση κοινωνικών και εθνικών δικαιωμάτων. Σήμερα, μετά την πτώση του Σοβιετικού Ιμπέριουμ, ο κύκλος της παραδοσιακής Αριστεράς ως σοσιαλιστικής προοπτικής έκλεισε. Η οικονομία έχει απο-εθνικοποιηθεί και παγκοσμιοποιήθηκε, ο Φιλελευθερισμός ως πολιτική και κοινωνική δημοκρατία κυριαρχεί παντού και η Αριστερά υφίσταται μόνο ως παρωχημένη σημειολογία, αποτυπώνουσα μια πολιτική και θεσμική παράδοση, η οποία δεν έχει το περιεχόμενο που είχε κάποτε.

Αντιθέτως, πληθώρα σοσιαλιστικών κυβερνήσεων εφάρμοσαν και εφαρμόζουν κατ’ ανάγκη φιλελεύθερες ή και νεο-φιλελεύθερες συνταγές κυβερνητικών πολιτικών, ενώ συντηρητικοί ενίοτε εμφανίζονται ως «αριστερότεροι» των σοσιαλδημοκρατών αντιπάλων τους.

Το ζήτημα σήμερα έχει πάρει άλλες μορφές και τρόπους έκφρασης των εννοιών «Αριστερά» και «Δεξιά», που δεν έχουν σχέση με τις παραδοσιακές αντιλήψεις των κινημάτων που στο παρελθόν κυριάρχησαν ανά την υφήλιο.

Η βασική διαφορά που θα μπορούσε κανείς να εντοπίσει ως προς το περιεχόμενο των πολιτικών είναι η ικανότητα διαλεκτικής προσέγγισης σύγχρονων προβλημάτων, όπως είναι ο «ξένος» ή ο «μετανάστης», η ανοχή και η αποδοχή της διαφορετικότητας. Ακόμη, η συγκρουσιακή σχέση με την πλημμυρίδα της παγκοσμιοποίησης, η υπεράσπιση ελευθεριών σε επίπεδο δικαιωμάτων του ατόμου και της ελευθερίας του συλλογικού υποκειμένου.

Εκείνο όμως που ρεαλιστικά υφίσταται είναι η ικανότητα διαχείρισης και προβολής των συμφερόντων του λαού, στο μέλλον, η ικανότητα δηλαδή μιας πολιτικής ηγεσίας με όραμα, που να εμπνέει, να υπερασπίζεται και να διεκδικεί για το λαό της, το παρόν και το μέλλον της χώρας της. Αυτό προϋποθέτει αποφασιστικότητα, θέληση και αποτελεσματικότητα στη διαχείριση των πόρων, στην υπεράσπιση των συμφερόντων του συνόλου και της Εθνικής κυριαρχίας, σε μια εποχή που η απειλή συρρίκνωσης και μιας ντε φάκτο κατάργησης του εθνικού κράτους ως κυρίαρχης οντότητας είναι περισσότερο από ορατή, κυρίως για κράτη αποδυναμωμένα και ευρισκόμενα σε παρακμιακή κρίση αυτοεκτίμησης και θέλησης επιβίωσης.

Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

+1 επιπλέον

ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ
ΠΑΤΗΣΤΕ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ
 
Top